Atomda Bir elektronun bulunduğu konum kuantum sayıları denilen dört sayı ile ifade edilir.
1. Baş kuantum sayısı (n)
2. Orbital kuantum sayısı (l)
3. Magnetik kuantum sayısı (Ml)
4. Sipin kuantum sayısı (Ms)
1- BAŞ KUANTUM SAYISI (n)
Baş kuantum sayısı, elektronun bulunduğu ana enerji düzeyini gösterir. n ile gösterilir. 1, 2, 3, 4, gibi tam sayı değerlerini alabilir. Elektronun çekirdeğe olan uzaklığı ile ilgilidir. Baş kuantum sayısı nekadar küçükse elektron çekirdeğe okadar yakındır.
Bir elektron için n = 3 ise bu elektron 3. temel elektron düzeyindedir.
2- ORBİTAL KUANTUM SAYISI (l)
Ana enerji düzeyleri , yapıları birbirinden farklı alt enerji düzeyleri içerir. Bu enerji düzeylerini orbital olarak adlandırmıştık orbital kuantum sayıları elektronun hangi orbitalde bulunduğunu belirler. Orbital kuantum sayısı, baş kuantum sayısına bağlıdır. baş kuantum sayısı (n) olduğunda orbital kuantum sayısı … l = 0, 1, 2, 3, ……..(n-1) değerlerini alabilir.
örneğin : n = 4 ise l = n-1 ve ‘l’ bu sırada l = 0, 1, 2, 3 değerlerini alır.
l = 0
eğerini aldığında elektron s orbitalinde
l = 1
eğerini aldığında elektron p orbitalinde
l = 2
eğerini aldığında elektron d orbitalinde
l = 3
eğerini aldığında elektron f orbitalinde bulunur.
3- MAGNETİK KUANTUM SAYISI (Ml)
Atomdaki altenerji düzeylerinin de magnetik alan etkisiyle birbirinden farklı orbitallere ayrıldığını biliyorsunuzdur. Magnetik kuantum sayısı magnetik alan etkisiyle kalan orbitallerin uzaydaki yönelim biçimleri ve alt enerji düzeylerinde kaç orbital bulunduğunu gösterir. alt enerji düzeyindeki orbital sayısı Ml = 2l + 1 formülü ile hesaplanır.
örneğin :
l = 0 için Ml = 2.0 + 1 = 1 s orbitalleri 1 tiptir
l = 1 için Ml = 2.1 + 1 = 3 p ‘’ 3 ‘’
l = 2 için Ml = 2.2 + 1 = 5 d ‘’ 5 ‘’
magnetik kuantum sayıları ( Ml ) ; + l den -l ‘ye kadar değerler alabilir.
l = 0 için Ml = 0
l = 1 için Ml = -1, 0, +1
l = 2 için Ml = -2, -1, 0, 1, 2,
değerlerini alabilir…
4- SİPİN KUANTUM SAYISI ( Ms)
Elektron çekirdek çevresinde dönerken aynı zamanda kendi etrafındada döner. Elektron kendi çevresindeki dönme hareketine sipin hareketi denir. bu spin hareketi sırasında elektron bir magnetik alan meydana getirir. magnetik alan etkileşim enerji düzeylerinde yeniden ayarlanmaya neden olur. spin açısal momentum dış magnetik alan doğrultusu üerinde iz düşümü ancak iki yönelme konumu göstrebilir. Bu izdüşüm alanla ya aynı yönde yada zıt yönde olur. Elektronun bu konumu spin kuantum sayısını belirler. spin magnetik kuantum sayısı Ms ancak 1/2 ve -1/2 değerini alır. bu durum her orbitalde enfazla 2 elektronun bulunabileceğini gösterir….
PAULİ İLKESİ ….? şuan için pek zamanın olmadığı için bukonuyu yazamıycam İnşallah bu bilgiyi daha sonra sizinle paylaşırım
sadas:
bihayli zaman geçmiş ama Wolfgang Pauli linin bulduğu pauli dışarlama ilkesine deyinmemişsin
çok kısaca deyineyim pauli derki;
iki fermion(spini kesirli olan parçacıklar ör_1/2 ) aynı kuantum durumunda bulunmazlar
mesela atomdaki 1s enerji düzeyi bir kuantum durumuysa bu durumda aynı spine sahip yani 1/2 spinli iki parçacık bulunamaz bu nedenle her zaman orbitaller de zıt spinli elektronlar bulunur
dışarlama ilkesinin en yaygın kullanıldığı durum atomun enerji düzeyleridir ama başka alanlardada kullanılır mesela atom çekirdeğinin içindeki proton ve nötronlarda hatta kuarklardada bu ilke görülür
ayrıca astro fiziktede yıldızların içine çöküşünü engelleyen (belli bir kütle sınırına kadar) kuvetlerden biri dışarlama ilkesidir
