Konu Tarihi: 07.11.2010- 00:33

  

---

                              FİNANSAL   (MALİ)   PİYASALAR
[ Bağlantıları görmek için üye olmalısınız ]
Bir ülkede fon kullananlar ile arz edenler arasında fon değişimini                                       yada akımını düzenleyen kurumlar, değişimi                                       sağlayan araç ve gereçler ile bunları                                       düzenleyen yasal ve idari kuruluşlardan                                       oluşan yapıya   "finansal   (mali)                                         piyasa" denir (2).
                                      Tanımdan da anlaşıldığı gibi finansal piyasa                                       aşağıdaki beş ana elemandan oluşur:
-   Fon arz edenler (tasarruf sahipleri),

                                    -   Fon talep edenler (yatırımcılar),

                                    -   Yatırım ve finansman çevreleri,

                                    -   Yardımcı   kuruluşlar,

                                    -   Yasal ve idari düzen
                              Finansal piyasalar, para ve sermaye piyasaları olmak                               üzere iki gruba   ayrılır.
                              A-   Para   Piyasaları
                              Para piyasaları, kısa süreli fonların arz ve                               talebinin karşılaştığı yada kısa süreli kredi                               işlemlerinin yapıldığı piyasalardır.   Para                               piyasasından kredi olarak   sağlanan   fonlar yada                               borçlar işletme dönen
                              varlıklarının finansmanında kullanılır.
                              Para piyasasının organize olmuş yada örgütlenmiş en                               belirgin ' kurumu,   ticari bankalardır.                               Ayrıca organize olmamış kurumlar olarak da, kişiler                               (tefeciler) ve piyasa bankerlik kuruluşları                               sayılabilir. Ticari bankalar, özellikle senetleri                               iskonto ederek yada işletmelere. bir yıldan kısa bir                               süre için süreli krediler açarak, bu piyasada Önemli                               bir rol   oynarlar.   Para   piyasalarının                                 önemli   araçları   da,   bankaların müşterilerine                               açtıkları   kısa süreli   krediler ve   ticari                               senetler,   poliçe, bono, çek gibi değerlerdir. Bu                               piyasanın kaynaklarım ise. çeşitli mev*duat                               oluşturmaktadır.
                              B-   Sermaye     Piyasaları
                              Sermaye piyasaları, geniş anlamda fon arz ve                               talebinin karşı lastiği piyasalardır. Dar kapsamda                               ise sermaye piyasaları, tasarrufların pay senedi ve                               tahvil gibi menkul kıymetlere dönüştürüldüğü, bu                               menkul kıymetlerin de gerektiğinde paraya çevrildiği                               piyasalar olarak tanımlanabilir. Diğer bir deyişle                               sermaye piyasası, pay senedi, tahvil ve benzeri                               menkul kıymetlerin alınıp satıldığı yerlerdir. Pay                               senedi, tahvil ve benzeri menkul kıymetler, ülkemiz                               Sermaye Piyasası Kanunu dilinde "'sermaye                                 piyasası   araçları" olarak tanımlanır.
                              Aslında para piyasası ile sermaye piyasasını                               birbirinden ayırmak zordur. Çünkü   kredi     arzı ve                               talebi para piyasasından sermaye piyasasına yada                               sermaye piyasasından para piyasasına kolayca                               kayabilir. Diğer bir deyişle para piyasasında                               faaliyet gösteren   kurumlar,   ser*maye piyasasında                               da faaliyet gösterebilir.
                              Sermaye piyasası, uzun süreli yatırım ve finansman                               faaliyetleri ile, bu faaliyetleri yürüten mali aracı                               kurumları içerir. İşletmeler, fon ihtiyaçlarını                               karşılamak ve fon fazlalıklarını değerlendirmek için                               ser*maye piyasasını aracı olarak kullanırlar.                               Özellikle halka açık anonim şirketler, ihtiyaç                               duydukları uzun süreli fonları pay senetleri ve                               tah*viller aracılığı ile sermaye piyasasından                               sağlamaya çalışırlar (Ülkemizde 1981 yılında                               çıkarılan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na                               göre halka açık anonim şirketler, ortak sayısı 100'ü                               aşan anonim şirketler olarak tanımlanmıştır).
                              Sermaye     Piyasası     Türleri:
                              Sermaye Piyasalarını işlevsellik açısından Birincil                               Sermaye Pi*yasası ve İkincil Sermaye Piyasası:                               örgütlenme yada kurumsallık açısından da Organize                               Olmuş Sermaye Piyasası ve Organize Olmamış Sermaye                               Piyasası olarak sınıflandırmak olanaklıdır.
                              Birincil     Sermaye     Piyasası
                              Birincil piyasalar, hisse senedi ve tahvil gibi                               menkul değerleri ihraç eden şirketler ile alıcıların                               yani tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya                               karşılaştıkları piyasalardır. Buna pay senetleri ile                               tahvillerin ilk kez sürülüp "ihraç" tan                               alındığı piyasa da denilebilir. Bu piyasada,                               dolaşıma ilk kez çıkarılan menkul değerler el                               değiştirmektedir. Şirket ilk kez çıkardığı pay                               senedi ya da tahvili doğrudan doğruya yani bir aracı                               kurum olmadan alıcıya (yatırımcıya) satabileceği                               gibi bir banka ya da aracı kurum vasıtasıyla da                               satabilir.
                              İkincil   Sermaye   Piyasası
                              Menkul kıymetleri ihraçtan satın alanlar, bunları                               tekrar paraya çevirmek istediklerinde, pay                               senetlerini hiçbir zaman, tahvillerde ise vadeden                               önce bunları ihraç eden kuruluşa satamazlar. Bunları                               ancak aracı kurumlara, örneğin menkul kıymetler                               borsasında, satabilirler. İşte ikincil sermaye                               piyasası, birincil sermaye piyasasına daha önce                               sunulmuş ve halen dolaşımda olan değerlerin alınıp                               satıldığı piyasalardır. Bu piyasaların varlığı, yeni                               ihraç edilen menkul değerlerin piyasaya sunulmasıyla                               oluşmaz.
                              İkincil piyasanın en iyi örgütlenmiş şekli menkul                               kıymet bor*salarıdır. İkinci piyasa, menkul                               kıymetlerin likiditesini arttırarak bi*rincil                               piyasaya talep yaratır. Birincil piyasa daha çok                               sermaye piya*sası bilinciyle, ikincil piyasa ise                               menkul kıymetler piyasası bilinciyle çalışır.                               Birincil piyasada uzun vadeli fonların tasarruf                               sahibinden fir*malara akışı söz konusudur ve                               birincil piyasada yapılan tahvil ve pay senetleri                               satış sonucunda firmaya yeni sermaye girer. Oysa                               ikincil piyasada el değiştiren menkul değerlerden                               sağlanan fonların bunları   çıkaran şirketle bir ilgisi yoktur.
Organize   Olmuş   Sermaye   Piyasası [ Bağlantıları görmek için üye olmalısınız ]
                              Organize olmuş yada örgütlenmiş sermaye piyasaları                               tesisleri, organları,   üyeleri, kural ve yöntemleri                               ile kurumsallaşan piyasalardır. Bu piyasalarda                               kişiler ve işletmeleri doğrudan doğruya tem-sil eden                               aracı kuruluşlar, kişi ve işletmeler adına sermaye                               piyasası kurumlarında,     örneğin     menkul                                 kıymetler     borsasında, işlemleri yürütürler.                                 Sermaye     piyasaları     kurumları arasında menkul                             kıymetler     borsaları, yatırım     bankaları,                                 yatırım   ortaklıkları ve yatırım   fonları                               sayılabilir.
                              Bir ülkede gerçek anlamda bir sermaye piyasasından                               söz edebilmek için en önemli örgütlenmiş sermaye                               piyasası kurumlarından birisi menkul   kıymetler                               borsalarıdır.   Menkul   kıymetler   borsaları                               özellikle büyük şirketlerin yeni çıkardıkları menkul                               değerlerin halka satılmasın-da önemli rol oynarlar.                               Bu nedenle menkul kıymetler borsası ve organize                               olmamış piyasada alınıp satılan menkul kıymetler                               ikincil sermaye piyasasının en tipik örneğini                               oluştururlar   Organize olmuş menkul kıy-metler                               borsalarının en önemli fonksiyonu, menkul değerlerin                               alım ve satımı için düzenli ve devamlı bir pazar                               oluşturmasıdır.   Burada işlem gören menkul                               kıymetler, borsaya kayıtlı olan yani borsa koluna                               alınmış menkul değerlerdir.
                              İkincil sermaye piyasasının en önemli kurumunu                               oluşturan menkul          
                              kıymetler   borsaları,   dünyanın   birçok                                 sanayileşmiş ülkelerinde faaliyetlerini                               sürdürmektedirler.   Bunların   içerisinde geçmişi ve                               etkin fonksiyonelliği ile en ünlü olanları Tokyo,                               Londra ve Newyork menkul
kıymetler   borsalarıdır.   Bizde   de   İstanbul                                   Menkul   Kıymetler Borsası   (İMKB)   vardır.                                 1981   yılında yayınlanan 2499 sayılı Sermaye                               Piyasası Kanunu ve 1983 yılında yayınlanan Menkul                               kıymetler Borsaları Hakkındaki Kanun Hükmünde                               Kararname ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası 6                               Aralık   1985 tarihinde faaliyete geçmiştir.
Organize   Olmamış   Sermaye     Piyasası [ Bağlantıları görmek için üye olmalısınız ]
Organize olmamış sermaye piyasaları, menkul kıymetlerin borsa                               dışında el değiştirdikleri yerlerdir. Organize                               edilmiş piyasalarda yani borsalarda   sadece                                 borsaya   kayıt   yada   kote   ettirilmiş   menkul                               kıymetler işlem görürken; bu piyasalarda gerek                               borsaya kayıt ettiril*miş gerekse kayıt ettirilmemiş                               menkul değerler alınıp satılabilir.
                              Organize olmamış piyasalarda, işlemler komisyoncu                               satıcılar, bankerler yada aracı kuruluşlar                               tarafından yapılır. Bu piyasa; yerel nitelikte                               menkul kıymetlerin pazarlama şansı olmayan ve borsa                               masra*flarından kurtulmak amacı güden banka, sigorta                               ve yatırım şirketleri için önemli bir piyasadır.
Ülkemizde bazı bankalar ve banker                               kuruluşları organize sermaye piyasasında faaliyet                               göstermeleri yanında, büyük kentlerde açtıkları                               bürolar, acentalar yada şubeler aracılığı ile                               organize olmamış piyasa*larda da faaliyetlerini                               sürdürmektedirler.