Konu Tarihi: 07.11.2010- 00:33

  

---

  AMAÇ 1957 yılında Stand-by anlaşması   ile IMF- Türkiye ilişkileri başlamıştır. Çalışmamızda ilk olarak   IMF’in yapısı, işleyişi ve amaçları üzerinde durduktan sonra   2000 sonrası iyi niyet mektupları çerçevesinde IMF ile yapılan   Stand- by anlaşmaları ve ekonomi üzerindeki etkilerini   incelemeye çalıştık. Özellikle, Kasım ve Şubat krizlerinin doğuş   ve oluş süreçlerindeki IMF’nin rolünü, sonrasında yapılan   günümüze kadar süre gelen 19 Stand-by anlaşmasından, 18. ve 19.   Stand-by anlaşmalarını kapsamlı bir şekilde ele aldık.
  GİRİŞ

Dünya ticaretinin giderek serbestleşmesi ve bunun küreselleşme   olarak adlandırılması ile dünya ekonomisindeki hakim sistemin   yaşadığı krizlerin artarak günümüzde vardığı noktada bir   tıkanıklığa uğraması olguları arasındaki paralelliğine dikkat   çekmek gerekir. Ancak bu tıkanıklığın başlangıç noktalarının da   zamanının ve nedeninin bilinmesi, uluslararası kuruluşların   hangi amaçla oluşturulduğunun doğru saptanmasına yardımcı   olacaktır. Dünya ekonomisindeki kar oranlarının düşmesi ve   ülkeler arasındaki gelir farklarının artması sonucu, global   ekonomiye yön veren ülkeler, yaşadıkları ve yaşamları olası   krizlerin önüne geçmeleri açısından diğer ülkelerin   ekonomilerini kontrol altında tutmaları gerektiğini   düşünmüşlerdir. Dünya ekonomisini, 1929 bunalımı ve 2. Dünya   Savaşı gibi önemli ölçüde etkileyen olayların ardından sistemi   onarıcı, düzenliyi ve sistemde meydana gelebilecek   düzensizlikleri gidermek üzere, koordinasyon sağlayıcı kurumlara   gereksinim duyulmuştur.
  1.1 IMF’NİN KURULUŞU VE AMACI
Yukarıda da bahsettiğimiz gibi gereksinim duyulan kurumlardan   bir tanesi de, Birleşmiş Milletler ve günümüzde Dünya Bankası   olarak bilinen Uluslararası Yatırım ve Kalkınma Bankası ile   dönemsel olarak eş zamanlı kurulan IMF’dir.(DİP) 2. Dünya   Savaşı’ndan bu yana, ödeme güçlüğü içindeki ülkelere yardım eden   uluslararası kurumun adı IMF’dir.(DİP) IMF, ABD’nin New   Hampshire eyaletinin Bretton Woods kentinde 1–22 Temmuz 1944   tarihleri arasında bir araya gelen, Türkiye’nin de içinde   bulunduğu 45 ülkenin, ana sözleşmeyi imzaladıkları 27 Aralık   1945’de kuruldu ve 1 Mart 1947’de finansal operasyonlarına   başlamıştır(Eğilmez ve diğ., 2002: 64) .
IMF’nin üye sayısı 183’dür. IMF.in genel kota toplamı 146 milyar   SDR, yaklaşık 200 milyar dolardır.(22 Ocak 1999’a kadardır.)   Yüzde 45 oranında kota artışına olanak sağlayan 11. genel kota   artışı sonrası, IMF üyesi 183 ülkenin kotaları toplamı 212   milyar SDR (IMF. para birimidir), yani yaklaşık olarak 290   milyar dolara yükselmiştir (a.g.e: 64).
Paraya olan   güvenin azalması sonucu, paranın değerinin   saptanabileceği bir kurum oluşturmak kaygısının ağırlığıyla 1945   yılında faaliyete geçen IMF, aynı zamanda dünya ticaretinin   uyumlu bir biçimde gerçekleştirilmesi ve döviz kurlarının   istikrarının sağlanması amaçlarını da gütmektedir.
En zengininden, en fakirine 183 ülkenin üye olduğu, Uluslararası   Para Fonu’nun kuruluş aşamasında belirlenen 6 temel amacı   şunlardır.
Ø                 Uluslararası parasal işbirliğinin teşvik edilmesi,

Ø                 Uluslararası ticaretin genişletilmesi,

Ø                 Döviz kurlarında istikrarın teşvik edilmesi ve üyelerin   rekabetçi devalüasyonlara başvurmalarına engel olunması,

Ø                 Üye ülkelerin ödemeler bilançosunda yer alan cari   işlemler kalemlerine uygulanan döviz kontrollerinin kaldırılması   ve üyeler     arasında çok taraflı bir ödemeler sisteminin   oluşturulması,

Ø                 Dış ödeme güçlükleri ile karşılaşan üye ülkelere gerekli   kaynak yardımında bulunulması,

Ø                 Üye ülkelerin ödemeler bilançosu açıklarının   azaltılmasına yardımcı olunması (Dış ticaret dengesizliklerinin   ortadan kaldırılması) şeklindedir ( a.g.e.: 67).
IMF bu amaçların hayata geçirilmesini sağlamak amacıyla   kurulduğundan son yıllara değin, yaptığı uygulamalar ve   özellikle gelişmekte olan ülkelere önerdikleri reçetelerle hayli   tartışılır olmuştur. Ancak kuruluştaki oy hakkı gereği IMF’nin   politikalarında ABD’nin başını çektiği gelişmiş ülkeler, kendi   kalkınmalarının ve zenginleşmelerinin sürekliliğini sağlayacak   biçimdeki kararların alınmasında etkili olmuşlardır. Bu nedenle   IMF’nin yapısına kısaca değineceğiz.
1.1.1 IMF.’nin   Hesap Birimi (SDR)

IMF’nin hesap birimi Özel Çekme Hakkıdır (SDR). 2001 sonu   itibariyle 1 SDR = 1.25447 Dolardır. SDR sepetini oluşturan paralar ve sepetteki   ağırlıkları şöyledir:

Euro - 0.375434, Japon   Yeni - 0.159696, İngiliz Sterlini - 0.142336,   ABD Doları - 0.577000