Konu Tarihi: 07.11.2010- 00:34

  

---

  MİLLİ GELİR ANALİZİNE GİRİŞ VE BAZI MAKROEKONOMİK   DEĞİŞKENLERİN ÖLÇÜMÜ

[ Bağlantıları görmek için üye olmalısınız ]
  ÇEŞİTLİ MİLLİ HÂSILA VE GELİR KAVRAMLARI
  Gayrisâfi Milli Hâsıla (GSMH):   Belli bir dönemde bir ülke vatan*daşlarının sahip   oldukları üretim faktörleri kullanılarak üretilmiş   bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa fiyatlan ile   hesaplanmış değeri olarak tanımlanır. Nihai mal ve   hizmetler, ekonomideki üretici birimlerin üretimde   aramalı ola*rak kullanmayacağı, tüketim, yatırım ve   ihracat için kullanıma hazır mal ve hizmetlerdir. Katma değer, bir malın üretiminin her bir   aşamasında o malın değerine yapılan ilavedir.   Ekonomide üretilen bütün katma değerle*rin   toplanması suretiyle GSMHya ulaşılabilir.

GSMH,   yalnızca câri dönemdeki (hesaplandığı dönemde)   üretilmiş mal ve hizmetleri içerir. Daha önceki   dönemlerde üretilmiş malların yer aldığı değişmeler   GSMHyı artırmaz. GSMH, malların değerini piyasadaki   alıcı değerleriyle ölçer.
  Gayrisâfi Yurtiçi Hâsıla (GSYH):   Yurtiçinde üretilmiş nihai mal ve hizmetlerin   değeridir. GSYH + Net dış faktör geliri = GSMH
  Safi Milli Hâsıla (SMH)=   GSMH-Amortismanlar
  Milli Gelir (MG)=   GSMH - Amortismanlar - Dolaylı Vergiler veya +   Sübvansiyonlar
  Milli Gelir = Ücretler + Kârlar + Faiz + Kiralar
  Kişisel Gelir (KG)=   MG - Sigorta Pirimleri - Kurumlar Vergisi-   Dağıtılmayan Kârlar + Transferler Harcanabilir Gelir (HG)= Kişisel Gelir- Dolaysız   Vergiler = Tüketim + Tasarruf
  Milli Gelir Kavramları ve Toplum Refahı: Ekonomik refahın ölçütü olarak kişi başına milli   gelir kavramlarından elde edilen; kişi başına   GSMH, kişi başına GSYH, kişi başına milli gelir gibi kavramlar kullanılır. Ekonomik refahın   uluslararası düzeyde karşılaştırılmasında kişi   başına GSMH ölçütü esas alınır.
  GAYRİ SÂYFİ MİLLİ HÂSILANIN ÖLÇÜLMESİ
  1 - Üretim Yöntemleri:   Firmaların ürettikleri tüm mal ve hizmetleri   miktarları ile bunların fiyatlarını çarparak, dönem   üretiminin değerini hesaplayabiliriz.
  2     - Gelir Yöntemi: Bu yöntemde milli gelir   ücretler, faizler, kârlar ve kiraların toplanması   suretiyle bulunur. Bu yöntemde başlıca veri   kaynakları; ücret istatistikleri, vergi   beyannameleri ve hane halkı anketleri*dir. Yöntemin başarısı bu bilgilere doğru olarak   ulaşabilmesine bağlıdır.
  3     - Harcama Yöntemi: Faktör sahipleri,   gelirlerini, üretilen mal ve hizmetleri satın almak   için harcayacaklarına göre, üretim ve gelir   yöntemleriyle bulunacak değerin aynısı, mal ve   hizmetler üzerine yapılan harcamala*rın toplamından   da bulunabilecektir.
  Gerçekte harcamalar şu dört kalemden oluşur: Özel   tüketim (C), Özel yatırım (I), kamu harcamalar (G)   ile ihracat - ithalat fazlası (X-M). Bunlar GSMH =   C+l+G + (X-M) ile ifade edilebilir.
  GSMH'nın Ölçümünde Karşılaşılan Problemler
  Bu Problemlerin nedenleri; bir kısım üretimin   piyasaya çıkmaması, mal*ların kalitesindeki   gelişmelerin doğru olarak hesaba katılmaması,   üretimin yol açtığı olumsuzluklar, boş zamanların   değerinin dikkate alınmaması ve yeraltı ekonomisinin   varlığıdır.
  Nominal GSMH ve Reel GSMH:   Bir dönemin üretiminin değerini, aynı dönemin   fiyatları (câri fiyatlar) ile ölçerken; Reel GSMH dönem üreti*minin değerini baz alınan bir yılın   fiyatları (sabit fiyatlar) ile ölçer. Böylece reel   GSMH, fiyat artışlarının etkisini gidererek, gerçek   (veya fiziki) üretimde*ki dönemler arası değişmeleri   görmeyi mümkün kılar. Ekonomik analizler için   nominal (câri) değerler pek kullanışlı değildir. Bu   nedenle ekonomik analizde fiyat değişmelerinin   etkisini içermeyen reel büyüklükler ile çalışılır.  
                          Nominal GSMH

Reel GSMH=--------------------------x100

                        Fiyat Endeksi
  FİYAT ENDEKSLERİ

[ Bağlantıları görmek için üye olmalısınız ]

  Fiyat düzeyi:   Belli bir dönemde bir ekonomideki tüm fiyatların   ağırlıklı değerlerinin toplamıdır.
  Fiyat düzeyi bir endeksle ölçülür. Bunun için   ekonomideki binlerce mal ve hizmetin fiyatlarına   ilişkin bilgiler toplanarak, buradan, tüm fiyatları   tek bir sayı ile ölçen bir göstergeye ulaşılmaya   çalışır. Bu konuda akla gelen ilk çözüm tüm   fiyatların ortalamasını almaktır. Fiyat endeksinden   yararlanarak yıllık "enflasyon oranı" hesaplanır.
  r1 = P1 – P0 / P0
  r1 İlgili yılın enflasyon oranı P1: Aynı yılın fiyat   endeks değeri P0: Önceki yılın fiyat   endeks değerleridir.  
  GSMH Zımni Deflatörü
  GSMH deflatörü, ekonomide üretilen tüm malları ve   hizmetleri içeren, oldukça geniş kapsamlı bir fiyat   endeksidir.  
  Nominal   GSMH

—----------------------ile bulunur.

  Reel GSMH
  Tüketici Fiyatları Endeksi   (TÜFE): Şehirlerde yaşayan tüketicile*rin, sabit bir   mal ve hizmetler sepetini satın alma maliyetindeki   değişmeleri ölçer.
  TÜFE ile GSMH deflatörü arasındaki farklar
  a)     TÜFE âni gelişmeler nedeniyle perakende fiyatlardaki   değişiklikleri yansıtır. Deflatör yalnızca üretim   aşamasını kapsadığı için bu değişiklikleri   yansıtmayabilir.
  b)   Deflatör, TÜFEye göre daha geniş bir mal grubunun   fiyatlarını ölçer. Deflatör ekonomide üretilen tüm   nihai mal ve hizmetleri içerirken, TÜFE yalnızca   tüketicilerce satın alınan bazı mal ve hizmetleri   içerir.
  c)   TÜFE ithal mallarını da içerirken deflatörde   yalnızca yurtiçinde üreti*len mallar ve hizmetler   değerlendirilir.
  d)   İki endeks arasındaki önemli fark mal sepetinin   zaman içinde deği*şip değişmemesi noktasında ortaya   çıkmaktadır. TÜFE'nin ölçtüğü mal se*peti yıldan   yıla değişmezken, deflatörde ekonomide üretimin   bileşiminde ortaya çıkan değişmelerin etkileri göz   önüne alınır. TÜFE gibi sabit bir mal sepeti ile   oluşturulan endeksler Laspeyres endeksi, değişken   bir sepete dayalı deflatur gibi endeksler ise   Paasche endeksi olarak adlandırılırlar.
  Toptan Eşya Fiyatları Endeksi (TEFE):   TEFE'de TÜFE gibi belli bir mal sepetinin maliyetini   ölçer. Aralarındaki fark TEFE'nin hammadde ve yarı   mamulleri de içermesi ve fiyatların üreticiden   dağıtım kanallarına geçer*ken ölçülmesidir. TÜFE'de   ise esas alınan fiyatlar perakende (alıcılar için   pi*yasada geçerli olan) fiyatlardır.
  Ekonomik Büyüme Hızı:   Reel GSMH'nın veya kişi başına reel GSMH'nın artış   hızıdır. Herhangi bir yıldaki ekonominin büyüme hızı   (d);
  S1= Y1-Y0 / Y0
  Y1: İçinde bulunan yılın reel GSMH'ı

Yo: Bir önceki yılın reel GSMH'sıdır.
  İŞSİZLİK ORANI


[ Bağlantıları görmek için üye olmalısınız ]

  İstihdam,   üretim faktörlerinin - emek, toprak ve sermaye-   fiili olarak üre*tim sürecinde kullanılmasıdır.   Mevcuk kaynakların üretime katılmayan kısmı*na eksik istihdam denir. Üretim faktörlerinin tam   olarak istihdam edilme*si hâlinde, bir ekonominin   üretebileceği mal ve hizmetlerin miktarına potansiyel hâsıla, doğal hâsıla ya da tam   istihdam hâsılası denilir.
  işsizlik   ise, emek faktörünün fiili olarak üretime   katılmamasıdır. İşgü*cü, çalışma kabiliyet ve   yeteneğine sahip nüfustur ve aktif (etkin,   faal) nüfus ile aynı anlamdadır.
  İşsizlik oranı   ise yukarıdaki tanıma göre iş bulunamayan nüfusun   toplam işgücüne oranıdır. Örneğin iş bulamayan bu   nüfus 10 milyon kişi, toplam iş*gücü 100 milyon   kişiye işsizlik oranı 10/100 yâni %10'dur.
  MAKROEKONOMİK PERFORMANS:   Bir ekonominin bir dönemdeki başansının ölçülmesinde   üç temel kıstas vardır: Enflasyon oranı, büyüme   hızı ve işsizlik oranı. İşsizlik ve enflasyonun   toplamı hoşnutsuzluk endeksi olarak   adlandırılır.
  1.         Belli bir dönemde bir ülke vatandaşlarının   sahip oldukları üretim faktörleri kullanarak   üretilmiş bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa   fiyatları ile hesaplanan değerine ne ad verilir?
  A)GSMH       B)GSYH   C) Cari gelir   D) Nominal hasıla     E) Milli gelir
  2.         Safi Milli hasıla aşağıdaki eşitliklerden   hangisi ile ifade edilir?
  A)GSYH-Amortisman   B)   GSMH-Amortisman   C) GSMH-Dolaylı Vergiler   D)   GSMH-(Ücret+Kar+Faiz+Kira)   E) MG-Dolaylı   Vergiler
  3.         Belli bir dönemdeki cari fiyatlarla   hesaplanan GSMH'ye ne ad verilir?
  A)Reel GSMH       B) Modern GSMH     C)Net   GSMH         D)   Nominal GSMH     E) Sabit GSMH
  4.   Nominal GSMH

-----------------------------x 100 ile ifade edilen   formüle ne ad verilir?

      Fiyat Endeksi
  A) Nominal MG           B) Nominal GSMH       C)   Reel GSMH             D) Reel GSYH           E) TÜFE